Ar-Ge Ve İnovasyonla Kalkınmada Ar-Ge Merkezlerinin Önemi Ve Oran’ın Özel Sektöre Ar-Ge Merkezleri Desteği

Ülkeler cari açıklarını, ihracatlarını arttırarak ya da ithalatlarını azaltarak düşürebilirler. İhracatı arttırmak iki şekilde mümkündür: Mevcut ihraç ürünlerinin üretimi ve satışını arttırmak ya da katma değeri yüksek, global değer zincirinde daha üst seviyelerde yer alan ürünler üretmek ve bunları dünyaya pazarlamak.

Katma değeri yüksek ürün üretmek, Ar-Ge ve İnovasyonla mümkündür. Tanım olarak “Ar-Ge”, Araştırma ve Geliştirme yolu ile yeni ürün ve hizmetlerin ortaya çıkarılması anlamını taşır ve sadece bir buluş ya da icat yapmak değildir. Aslında şirketlerimiz bünyesinde uzun yıllardan beri farklı departmanlar tarafından yapılmakta olan; ürün geliştirme, tasarım, siparişle ürün tasarımı, proses geliştirme, maliyet düşürme, dış piyasalara yeni ürün arz eme, kaliteyi yükseltme, verimliliği arttırma, ticarileşmeyi maçlayan araştırmalar ile bu konularda yapılan tüm laboratuvar ve test çalışmaları da birer Ar-Ge faaliyetidir.

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığımız tarafından özel sektörde, Ar-Ge ve yenilikçilik yoluyla ülke ekonomisinin uluslararası düzeyde rekabet edebilir bir yapıya kavuşturulması için teknolojik bilgi üretilmesini, üründe ve üretim süreçlerinde yenilik yapılmasını, ürün kalitesi ve standardının yükseltilmesini, verimliliğin artırılmasını, üretim maliyetlerinin düşürülmesini, teknolojik bilginin ticarileşmesini, rekabet öncesi işbirliklerinin gelişmesini, teknoloji yoğun üretim, girişimcilik ve bu alanlara yönelik yatırımlar ile Ar-Ge’ye ve yeniliğe yönelik doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının ülkeye girişinin hızlandırılmasını, Ar-Ge personeli ve nitelikli işgücü istihdamının artırılmasını desteklemek ve teşvik etmek amacıyla “Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun” yayımlanmıştır. 12 Mart 2008 tarihinde 5746 sayılı Kanun ve 26 Şubat 2016 tarihinde 6676 sayılı Kanunların çıkarılmasıyla özel sektör sanayi kuruluşlarının Ar-Ge kapasitesini artırmak ve Ülkemizin Ar-Ge ve inovasyon ekosistemini geliştirmek amacıyla, sanayi kuruluşlarına Ar-Ge merkezi kurma fırsatı verilmiş, bu merkezlerde çalışanlara önemli vergisel avantajlar sağlanmıştır.

Ar-Ge Merkezleri, organizasyon yapısı içinde ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş, münhasıran yurtiçinde araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunan ve en az 15 tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli istihdam eden, yeterli Ar-Ge birikimi ve yeteneği olan, aynı bina veya aynı yerleşke içinde yer alan birimlerdir.

Teknolojiye Yatırım, Geleceğe Yatırımdır

Ar-Ge Merkezinde; Ar-Ge veya tasarım projelerinin bulunması, Ar-Ge ve destek personelinin çalışmasının fiziki kontrolünü yapacak mekanizmalara sahip olunması gerekmektedir. Ayrıca Ar-Ge veya tasarım faaliyetlerinin yurt içinde gerçekleştirilmesi ve Ar-Ge Merkezlerinin ayrı bir birim şeklinde örgütlenmiş ve tek bir yerleşke veya fiziki mekân içinde yer alması zorunludur. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından, bugüne kadar 267 sanayi kuruluşuna Ar-Ge Merkezi Belgesi verilmiştir. Söz konusu merkezlerde 27.558 nitelikli Ar-Ge personeli istihdamı sağlanmış, yaklaşık 18 Milyar TL Ar- Ge harcaması gerçekleştirilmiş, 13.520 Ar-Ge projesi tamamlanmış ve üzerinde çalışılmaya devam edilmektedir.

Faaliyetlerine devam etmekte olan 267 adet Ar-Ge merkezinin illere göre dağılımı tabloda verilmiştir. Tabloda görüldüğü üzere, Ar-Ge merkezleri sayısında Marmara Bölgesi, Ankara ve İzmir başı çekmekte olup, Anadolu’da faaliyet gösteren şirketler arasında Ar-Ge Merkezi sayısı henüz çok azdır.

Orta Anadolu Kalkınma Ajansı olarak faaliyet bölgemiz olan TR72 Bölgesinde (Kayseri-Sivas-Yozgat); Kayseri ve Sivas’ta birer adet olmak üzere sadece iki adet Ar-Ge Merkezi bulunmaktadır. Bölgemizde ve özellikle sanayi şehri olarak bilinen Kayseri’de, Ar-Ge merkezi kurma kapasitesine sahip birçok işletme bulunmaktadır. Bu işletmelerin, “Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkındaki Kanun ” ve Ar-Ge Merkezi oluşumunun şirketlere sağlayacağı katkılar konusunda bilgilendirilmeleri ve bilinçlendirilmeleri gerekmektedir.

Bu konuda Orta Anadolu Kalkınma Ajansı görevi üzerine alarak, bölgemizde faaliyet gösteren şirketlerden; hâlihazırda Ar-Ge faaliyetleri sürdüren, “Proje Kültürü ”nü kurumsal olarak yerleştirmek isteyen, bu konuda kapasite ve iradeye sahip olanlarla birlikte “Ar-Ge Merkezi Kurulumu Destek Programı’nı başlatmıştır.

Türkiye’de başka bir örneği olmayan bu uygulama ile ORAN; Ar-Ge merkezi kurmak isteyen aday firmalarla bir sözleşme yaparak bu firmaların Ar-Ge merkezi kurulum sürecinde ve kurulumdan sonraki işletme döneminde ihtiyacı olan uzman desteğini firmalara temin etmekte ve bunun maddi külfetini firmalar adına karşılamaktadır. Bu destek, ORAN’ın Mali Destek Programlarından bağımsız olup, aday firma KOBİ statüsünün dışında olabilmektedir.

Bu program kapsamında, Kayseri’de dört aday firma ile Ar-Ge Merkezi destek sözleşmesi imzalanmış olup, bu aday firmalarla çalışmalara başlanmıştır. Aday firmalardan ikisinin başvuru raporu tamamlanarak, Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Ar-Ge Web Portalı üzerinden girişleri yapılmıştır. İleriki dönemlerde yeni bir destek programı ile Kayseri, Sivas ve Yozgat’ta daha fazla firmanın Ar-Ge merkezi kurmasının sağlanması ORAN olarak 2017 yılı hedeflerimiz arasında yer almaktadır.

Orta Anadolu Kalkınma Ajansı olarak beklentimiz; kurulan bu Ar-Ge Merkezlerinde yapılan Ar-Ge çalışmalarının, bölge ekonomimize katma değer yaratacak, uluslararası pazarda rekabet gücümüzü artıracak ileri teknoloji içeren ürünler olarak geri dönmesidir. Ülkemizin 2023 hedeflerini odak alarak, bölgemizde Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinin artarak sürdürülmesini sağlamak ve bölgemiz Ar-Ge ve yenilik ekosistemini güçlendirmek üzere, özel sektör şirketleri, kamu kurum ve kuruluşları, üniversite ve teknoparklarımız ile bölgedeki tüm paydaşlarımızla sürekli iletişim halinde olmaya devam edeceğiz.

Bölge sanayicilerimizi Ajansımızın Ar-Ge merkezi kurma desteğinden faydalanmaya davet ediyoruz ve diyoruz ki:

TEKNOLOJİYE YATIRIM, GELECEĞE YATIRIMDIR.